Smear testi, papanikolaou testi, papanicolaou testi, pap test, servikal smear ya da diğer bilinen adıyla pap smear jinekoloji alanında kullanılan bir tarama testidir.
Pap smear testi, rahim ağzını (serviks) değerlendirmek ve hem enfeksiyonlar hem de kanser- kanser öncüsü durumlar açısından kontrol etmek için kadınlara yapılan, lam üstüne rahim ağzından alınan sürüntünün ince yayma yöntemi ile yapılan taramadır. Türkiye Halk Sağlığı Kurulu Kanser Daire Başkanlığının yaptığı son açıklamaya göre Türkiye’de rahim ağzı kanserleri taramaları için yapılan pap smear İzmir, İstanbul ve Ankara’da yer alan laboratuvarlarda özel olarak yapılabildiği gibi her ilçedeki sağlık ocakları da pap smear için hizmet vermektedir.
Pap smearin yapılmasındaki amaçlar:
- Rahim ağzı kanserlerinin tanıması
- Rahim ağzı kanserinin öncesi (prekanseröz) lezyonların erken tanınması
- Rahimle ilgili enfeksiyonların teşhisi
- Sadece jinekolojik kontrol
- Pap Smear Nasıl Yapılır?
İnsan vücudunda yer alan hücreler kendini sürekli yeniler. Bu yenileme sırasında vücut yüzeyinden hücreler dökülür. Dökülen eski hücrelerin toplanması ve sonrasında özel işlemlerden geçirildikten sonra mikroskop altında incelenmesine sitolojik inceleme (hücresel inceleme) denir. Sitolojik incelemenin rahim ağzından (serviksten) alınan örneklerle yapılmasın smear(yayma, sürüntü) adı verilir. Smear testi normal jinekolojik muayenelerin bir parçasıdır ve jinekolojik muayene sırasında smear alınırken hasta asla ağrı hissetmez.
Smaer testi hayat kurtarıcı olabilir. Günümüzde pap smear ve mammografi, kadınlar için hayat kurtarıcı ve yaşam süresini uzatan yöntemler olarak görülürler. Kadınları ilgilendiren kanserler arasında görülme sıklığı bakımından meme kanserinden sonra gelen rahim ağzı kanserinin erken teşhisinde önemli rol oynayan pap semar belirtisiz süren rahim ağzı kanserini ileri seviyelere geçmeden fark etmeyi sağlar. Her kanser tipinde olduğu gibi rahim ağzı kanserini de belirtileri uzunca bir süre kişinin fark edebileceği düzeyde değildir. Eğer kanser smear gibi bir yöntemle önceden fark edilmediyse, kanserin belirtileri görülmeye başladığında hastalık artık yayılma göstermiştir denebilir. İşte bu nedenle kanserleri erken dönemde tanımlamak için çeşitli testler geliştirilmiştir. Smear ile alınan örnekler patolojik olarak incelenerek kanser veya kanser öncüsü hücrelerin olup olmadığı araştırılır.
Kimler Pap Smear Testi Yaptırmalıdır?
Rahim ağzı kanseri, meme kanserinden sonra en çok görülen hastalıktır ve yayılmadan önce smear ile erken teşhisi koyulabilir. Bu nedenle her kadın kriterlerine göre rutin smear kontrollerine girmelidir. Kriterlerine bakılmaksızın her kadının taranması gereksiz bir yöntemdir. Bu nedenle taramaya kaç yaşında başlanması gerektiği ve kimlerin hangi sıklıkta tarama işleminden geçirilmesinin uygun olacağı konusunda araştırmalar yapılmış ve rahim ağzı kanseri açısından yüksek ve düşük riskli kişilerin tespit edilmesi gerekliliği ortaya çıkmıştır. Serviks kanserleri (rahim ağzı kanserleri) açısından yüksek risk taşıyan gruplar;
- Sigara kullananlar
- Poligamik (çok eşli) kadınlar veya partnerleri çok eşli olan kadınlar
- İlk cinsel tecrübesini genç yaşlarda yaşayanlar
- Human Papilloma Virus (HPV) enfeksiyonu taşıyanlar
- Doğum kontrol hapı kullananlar
- Rahim ağzı kanseri için yüksek risk taşıyan kişilerin daha sık taramalara katılması gerekir.
1988 yılından önce smear taramasına başlama yaşı genellikle 35 olarak kabul edilirdi. Ancak bu yıldan sonra kadınların yüksek ve düşük riskli olarak ayrılması ve ayrı ayrı tarama şeklinin uygulanması gündeme gelmiştir. Buna göre kritik yaş 35 olarak değil, cinsel yaşamın başladığı zaman kabul edildi. Pap smear testi son derce basit ve ağrısız bir kanser tarama yöntemidir. Kadınların yılda 1 kez smear testi yaptırmaları, rahim ağzı kanserinden korunmak için oldukça önemlidir.
21 yaş üzerindeki aktif cinsel yaşamı başlamış tüm kadınların her yıl bir kez smear testi yaptırmaları gerekir. Cinsel yaşam 21 yaşından önce başlamış ise cinsel yaşamın başladığı yaştan itibaren ilk 3 yıl içinde kadının mutlaka pap smear testi yaptırması gereklidir. Testler menopoz sırasında da aksatılmamalıdır. 65 yaşına kadar yaptırılan smear testlerinden en az 3 normal sonuç alan kadınlar, bu yaştan sonra doktorun da görüşleriyle birlikte smear testlerini yaptırmaya son verebilirler. Eğer doktorlar smear testlerinde şüpheli durumlarla karşılaşırsa bu testlerin daha sık yapılması söz konusu olabilir veya smearden sonra daha ileri tetkiklere geçilebilir. Pap smear İzmir, İstanbul ve Ankara gibi büyükşehirler başta olmak üzere Türkiye’nin her yerinde üniversite hastanelerinde ve sağlık ocaklarında ücretsiz olarak yaptırılabildiği gibi özel kliniklerde de yaptırılabilir.